دین، عشق، زندگی

داستان انسان وشیطان واقعیت غم انگیزی است که در طول سالیان دراز همواره ذهن بشر را به خود مشغول کرده است به طوری که نویسنده های زیادوصاحب نامی کتب مختلفی را در بیداری نوع بشر از حیله های آن رانده شده از درگاه حق نگاشته اند  که شاید این موجود نادان(انسان) واقعیت همچون روز روشن را دریابد، غبار غفلت از چهره روح گم گشته بزدایدو حجابهای ظلمانی را که بر اثر غفلت ایجاد شده است رایکی یکی پشت سر بگذارد که باز به خانه محبوب برسد. تا که یوسف گمگشته از هزار توی غم و درد و غربت وهزار و یک درد کشنده ی دیگر  به میعاد گاه و وطن اصلی خود باز گردد .

«خرم آنروز کزین منزل ویران بروم                 راحت جان طلبم از پی جانان بروم

بهوای لب او ،ذره صفت رقص کنان                تا لب چشمه خورشید درخشان بروم »

این راه ، راه اهل دل است .راه آنکه سالک شد تا با عقیده راسخ « نعم المولی و نعم النصیر »به سرچشمه حیات برسد . اما دوباره انسان حرمان کشیده و شیطان ......

«وصال دولت بیدار ترسمت ندهنـــــــد                که خفته ای تو درآغوش بخت خواب زده»

 در این قسمت نگاهی داریم به شعر شیطان سروده دکتر یاسمی که از دو قسمت تشکیل شده است . سعی من بر این است که از نظر معنا یی نگاهی اجمالی به این سروده داشته باشم . من این اجازه را به خودم نمی دهم که کارم را نقد شعر بدانم ،چرا که نقاد شایستگی هایی دارد که من از آنها بی بهره ام . در خصوص نقد شعر باید اشاره بکنم به کتاب شعر بی دروغ ،شعر بی نقاب اثر دکتر زرین کوب که گفته اند :« در باب شعر و آفرینشهای شاعرانه هر بحثی کرده شود خواه جزیی و خواه کلی بیک تعبیر نقدست – نقد شعر یا نقد ادبی . خود شاعر هم وقتی در شعر خویش الفاظ و معانی را سبک و سنگین می کند ، وقتی کار خود را مرور و اصلاح می کند ، وقتی در باب شیوه کار یا هدف و ذوق خویش سخن می گوید ، دیگر شاعر نیست منتقدست وکاری که می کند نقد . حتی بعضی شاعران مثل امیر خسرو دهلوی {1} در نقد شعر خویش هم انصاف به خرج داده اند و هم زیرکی : مثل یک منتقد واقعی .»

ابتدا تشکر میکنم از دوستان که این اجازه را به من داده اند تا در مورد اشعار و نوشته هایشان نظر خواهی کنم و پیشاپیش از کوتاهی هایی که سهوا انجام می کیرد پوزش می طلبم .

غریبه آمده بود آشنا شود با من

استفاده از واژه غریبه برای شیطان به این دلیل که محرم راز انسان نیست و در دایره زندگی بشرتا دم مرگ دشمنی مکار، همراهی حیله گر و خائنی بی شرم و حیاست و همچنین در رابطه ی عاشقانه ی انسان و خدا اخلال گری پست و بی ارزش است واژه زیبا و به جایی  است . آشنایی شیطان با انسان شاید به این معنا است که ادعای دوستی با انسان رادارد و خواهان همراهی با انسان است برای نجات دادن من و تو از مهلکه ها ( در صورتی که برای انسان عاقل و فهمیده کاملا روشن است که ادعای یاری و دوستی او نه برای نجات است که برای گمراهی است .) دنباله این شعر احساس می کنم به گونه ای رابطه ی معنایی شعر از بین می رود .

و از مسیر مقدر جدا شود با من

به اعتقاد و به تقواش پشت پا بزند

به درد بی دینی مبتلا شود با من

در مصراع اول از آشنایی شیطان حرف زده است ، اما پشت سر آن از جدایی سخن رانده است . به اعتقاد و تقواش ... گویی از زبان انسان بیان شده است . انسانی که مبتلا به درد بی دینی شده ، چرا که روشن است آشنایی او با انسان به این دلیل است که مرا به درد بی دینی مبتلا کند و نه خود او. چرا که او خود به همه چیز پشت پا زده است!

خدای کودکیش را کنار بگذارد

خودش خدا بشود یا خدا شود با من

به درک تازه ای از عشق و معرفت برسد

ز قید کهنه عادت رها شود با من

 باز احساس می شودصحبت از جانب  انسانی است که حالت شیطانی تمام وجودش را فرا گرفته . چرا که شاعراشاره کرده: که او ( آن کسی که برای وسوسه ی انسان آمده ) کسی است که خدای کودکیش را کنارگذاشته است . اما بعد از این شعر روال عادی خود را می یابد و اینگونه بیان می شود :

بدل به من بشود من بدل به او بشوم

برای چند شبی جا به جا شود با من!

برای معرکه گیری غریبه تنها بود

در این مکاشفه می خواست ما شود با من

خلاصه - قرص و مصمم - غریبه آمده بود

که باز وارد یک ماجرا شود با من

شیطانی که می خواهد برای پیشبرد اهداف خود بدل به انسان شود و انسان نادانی که انسانیتش را فراموش می کند و تبدیل به شیطان می شود . خلاصه برای این کار و برای اینکه انسان گناه بزرگتری را انجام دهد شیطان فقط نیاز به چند شب دارد تا حالت شیطانیش را به روح و جان انسانی که خداوند او را « ظلوما جهولا » نامیده وارد کند . و پایا ن سخن در قسمت اول اینکه : برای افروختن آتشی دوباره از دست شیطان کاری بر نمی آمد مگر اینکه اشرف مخلوقات ، آن عزیز دردانه خداوند و هستی، بهشت جاودان را با یک آری به جهنم پر از حسرت و ندامت و محنت ( جدای از آتش و درد هایش ) بفروشد و شیطان را همراهی کند .

و ملک و ملکوت را و عشق و عاشقی با حضرت حق ، را به همنشینی شیطان بفروشد .

و این است داستان غمگین انسان ...  !